Powiat gryfiński niewątpliwie należy do jednego z najbardziej urokliwych i godnych obejrzenia zakątków naszego kraju. Ziemie obecnego powiatu gryfińskiego to największe skupisko późnoromańskiego, granitowego budownictwa sakralnego oraz średniowieczne układy przestrzenne miast. Właśnie te średniowieczne układy rozplanowania zabudowy i siatki ulic wraz z fortyfikacjami i elementami kompozycyjnymi jak kościoły, ratusze, bramy i baszty oraz zabytkowymi budynkami mieszkalnymi i gospodarczymi tworzą niepowtarzalny i indywidualny klimat, a także nadają miastom malowniczy charakter.
Do dzisiejszych czasów taki typ zabudowy miast w najlepszym stanie zachował się w południowej części powiatu: w Trzcińsku Zdroju, Moryniu i Mieszkowicach oraz częściowo w Cedyni i Chojnie, gdzie zabudowa uległa zniszczeniu podczas działań wojennych w 1945 r. Duża część wsi, szczególnie w rejonie Ziemi Chojeńskiej charakteryzuje się ciekawymi dobrze zachowanymi układami przestrzennymi z okresu słowiańskiego (owalnice).